01 Δεκεμβρίου, 2023

 

Τη Δευτέρα 16 Οκτωβρίου 2023 ξεκινούν διπλωματικές επαφές στην Αθήνα στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της «Θετικής Ατζέντας»
Το άνοιγμα ενός ευρέος διμερούς διαλόγου για όλο των φάσμα των «ελληνικο-τουρκικών» διαφορών» προαναγγέλλει σε δημοσίευμά της η φιλοκυβερνητική τουρκική εφημερίδα Daily Sabah τη Κυριακή 15 Οκτωβρίου 2023.Αυτό που περιγράφει η εφημερίδα σε αδρές γραμμές είναι η εμπλοκή της Ελλάδας σε ένα διάλογο «εφ’ όλης» της ύλης χωρίς προαπαιτούμενα τα οποία να αφορούν την διεθνή νομιμότητα (όπως οι θαλάσσιες δικαιοδοσίες) αλλά και τις παραδοχές διεθνών συμβατικών σχέσεων όπως η Συνθήκης της Λωζάνη (1923).Από τους έχοντες ευαισθησίες για τα εθνικά θέματα διατυπώνονται οι ανησυχίες για το είδος των παραχωρήσεων που θα πραγματοποιήσει η ελληνική κυβέρνηση καθώς ασκούνται πιέσεις για την υπογραφή Συνυποσχετικού το οποίο θα οδήγήσει (άγνωστο με ποια ατζέντα) στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης – εξελίξεις τις οποίες πολλοί αναλυτές τοποθετούν στις αρχες του 2024Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εφημερίδας, ο υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιηθεί Συνάντηση επί του Κοινού Σχεδίου Δράσης και Πολιτικές Διαβουλεύσεις στην ελληνική πρωτεύουσα τη Δευτέρα 16 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του διαλόγου για τη «Θετική Ατζέντα» μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.Σύμφωνα με το δημοσίευμα η ατζέντα των … διαφορών είναι ανοικτή καθώς «η Τουρκία και η Ελλάδα έχουν συχνά διαφωνήσει για πολλά ζητήματα, όπως ανταγωνιστικές αξιώσεις δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλληλοεπικαλυπτόμενες αξιώσεις για την υφαλοκρηπίδα, τα θαλάσσια σύνορά, τον εναέριο χώρο, την ενέργεια, το διχασμένο νησί της Κύπρου, το καθεστώς των νησιών στο Αιγαίο Θάλασσα και το μεταναστευτικό.Οι εντάσεις πυροδοτήθηκαν το 2020 σχετικά με τα δικαιώματα θαλασσίων ερευνών γεώτρησης σε περιοχές της Μεσογείου – όπου η Ελλάδα και η ελληνική Κύπρος διεκδικούν αποκλειστικές οικονομικές ζώνες – οδηγώντας σε αντιπαράθεση το πολεμικό ναυτικό των δύο κρατών» .
Εξοπλιστικό πρόγραμμα και αποστρατιωτικοποίηση των νησιών
Η εφημερίδα κάνει εκτενή αφορά στο εξοπλιστικό πρόγραμμα που υλοποιεί η ελληνική κυβέρνηση επισημαίνοντας την πάγια θέση της για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών καθώς θεωρεί ότι αποτελεί παραβίαση των διεθνών δεσμεύσεών της.Χαρακτηριστικά σημειώνει ότι «η Αθήνα πραγματοποιεί επίσης ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επανεξοπλισμού, χτίζοντας στρατιωτική παρουσία στα αμφισβητούμενα νησιά του Αιγαίου από τη δεκαετία του 1960 κατά παράβαση των μεταπολεμικών συνθηκών και συσφίγγοντας την αμυντική της συνεργασία με την Ηνωμένες Πολιτείες».Σύμφωνα με το δημοσίευμα η Τουρκία καλεί σε… διαπραγμάτευση για το καθεστώς των νησιών (υφαλοκρηπίδα και αιγιαλίτιδα ζώνη), παρά την προσπάθεια… των Ελλήνων να κατοχυρώσουν… την κυριαρχία τους σε αυτά.Υπογραμμίζεται ότι «η αγορά μαχητικών αεροσκαφών από τις ΗΠΑ και η αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών έχουν σκοπό να αντιμετωπίσουν την προστασία των τουρκικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο».Διευκρινίζεται το νομικό σκεπτικό το οποίο θα αναπτυχθεί στις διαπραγματεύσεις καθώς υπογραμμίζεται ότι «Ελλάδα υποστηρίζει ότι πρέπει να υπερασπιστεί τα νησιά έναντι πιθανής επίθεσης από την Τουρκία, αλλά Τούρκοι αξιωματούχοι είπαν ότι η συνεχιζόμενη στρατιωτικοποίηση των νησιών θα μπορούσε να οδηγήσει στην αμφισβήτηση των δικαιωμάτων της Άγκυρας».
Αλλαγή κλίματος και διαφορές σε Αιγαίο και Μεσόγειο…
Όσον αφορά την αλλαγή του τεταμένου κλίματος που υπήρξε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τις δηλώσεις του Tayyip Erdogan ότι οι «Τούρκοι θα έρθουν νύχτα», χαιρετίζετι ως θετική αυτή η εξέλιξη και σημειώνεται ότι «ο (Τούρκος ΥΠΕΞ) FIdan καλωσόρισε μια νέα και θετική εποχή στις διμερείς σχέσεις καθώς υποδέχθηκε τον Έλληνα ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα.«Η Άγκυρα και η Αθήνα έχουν διαφορές απόψεων στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.Οι πλευρές πρέπει τώρα να φέρουν μια νέα προσέγγιση για την επίλυση των προβλημάτων τους», είπε ο Fidan στους δημοσιογράφους μετά από συνομιλίες με τον Γεραπετρίτη για την αντιμετώπιση της σειράς των διαφορών δεκαετιών μεταξύ των χωρών τους».Σχολιάζεται ότι «η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε ένα πιο φιλικό κλίμα που προκλήθηκε από την αποστολή βοήθειας από την Ελλάδα στην Τουρκία μετά από δύο καταστροφικούς σεισμούς και την Τουρκία να εκφράσει συλλυπητήρια μετά από ένα θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ελλάδα στις αρχές του έτους».Επίσης, υπενθυμίζεται ότι ακολούθησε μια συνάντηση μεταξύ του Προέδρου Tayyip Erdogan και του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ στο Vilnius τον Ιούλιο, η οποία χαιρετίστηκε ως θετικό ορόσημο και από τις δύο χώρες, και μία νέα συνομιλία στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο.
Οι αντιπροσωπείες
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι ο υφυπουργός Εξωτερικών της χώρας, Πρέσβης Burak Akçapar, θα ηγηθεί της τουρκικής αντιπροσωπείας για διήμερες συνομιλίες, ενώ ο Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Φραγκογιάννης θα ηγηθεί της ελληνικής αντιπροσωπείας.Το υπουργείο ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια των συνομιλιών για το Κοινό Σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων θα πραγματοποιηθεί επανεξέταση της προόδου που σημειώθηκε από την τελευταία συνάντηση των αντιπροσωπειών στην Άγκυρα τον Μάρτιο.Το σχέδιο καλύπτει κάθε τομέα των διμερών δεσμών, από το εμπόριο, την οικονομία και την ενέργεια, μέχρι τις μεταφορές, την εκπαίδευση, την υγεία και το περιβάλλον, καθώς και τις κοινωνικές σχέσεις.«Θα συζητηθούν επίσης νέοι τομείς συνεργασίας που μπορούν να συμπεριληφθούν στη διαδικασία και θα πραγματοποιηθεί ανταλλαγή απόψεων για το μέλλον της διαδικασίας», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο.«Επιπλέον, στις 17 Οκτωβρίου 2023, στο πλαίσιο των τακτικών πολιτικών διαβουλεύσεων μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών Τουρκίας και Ελλάδας, θα πραγματοποιηθούν συνομιλίες στην Αθήνα μεταξύ αντιπροσωπειών με επικεφαλής τον Υφυπουργό Εξωτερικών Πρέσβη Burak Akçapar και την Ελληνίδα Υφυπουργό Εξωτερικών Πρέσβη Αλεξάνδρα. Παπαδοπούλου.Οι διμερείς σχέσεις, καθώς και περιφερειακά και διεθνή ζητήματα θα συζητηθούν κατά τις πολιτικές διαβουλεύσεις», αναφέρεται επίσης στην ανακοίνωση.
Το ζήτημα είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να αντέξει πολιτικά έναν διμερή διάλογο με την Τουρκία με τόσο «ανοικτή» ατζέντα η οποία δεν απηχεί το status quo ante των ελληνοτουρκικών σχέσεων.Αλλά βέβαια η Tουρκία του Erdogan έχει αποδείξει πώς μπορεί να μετατρέπει στη στρατιωτική και πολιτική ισχύ σε διπλωματική νίκη…Αυτό ας το αντιληφθεί η ελληνική κυβέρνηση.